ظهور وجود واحد عالم است و بطونش اسما و برزخ جامعش انسان كامل اين وجود واحد را برونى است كه عبارت از عالم است ، و درونى است كه عبارت از اسماست ، و برزخى است جامع ، كه جداكننده بين آن‌دو است تا بدان ، برون از درون امتياز يابد ، و آن انسان كامل است ، بنابراين برون ، آينه درون است و درون ، آينه برون ، و آن‌چه كه بين آن‌دو است - از حيث گرد آمدن و گسترده شدن - آينه هر دو مىباشد . اجمال و تفصيل مراتب وجود در اجمال و تفصيل انسان كامل چون اين‌ها گفته آمد ، اكنون بدان‌چه كه در صدد بيانش بوديم باز مىگرديم و مىگوييم : بين ذات حق و انسان كامل ، و علم حق و علم انسان كامل مضاهات و همانندى است ، و اين‌كه هرچه در آن ( ذات ) فشرده است ، در آن هم فشرده ، و هرچه كه در آن ( علم حق ) گسترده است در او هم گسترده مىباشد ، و همين‌طور بين قلم و روح انسان كامل ، و لوح محفوظ و قلب انسان كامل ، و عرش و جسم انسان كامل ، و كرسى و نفس انسان كامل مضاهات و همانندى است ، و هريك از آن‌ها آينه‌اى براى آن‌چه كه همانندش است مىباشد ، پس آن‌چه كه در قلم فشرده است ، همان در روح او فشرده است ، و هرچه كه در لوح گسترده است همو در قلبش گسترده مىباشد ، و آن‌چه كه در عرش فشرده است همان در جسمش فشرده است و آن‌چه كه در كرسى گسترده است همو در نفسش گسترده مىباشد .